Ubezpieczenie na życie dla osoby z chorobą przewlekłą

Cukrzyca, nadciśnienie, astma… i nagle w głowie zapala się myśl: „no to polisy na życie już raczej nie kupię, prawda?”. Otóż nie. Spokojnie. Owszem, droga będzie trochę bardziej kręta niż dla kogoś, kto ma wyniki jak z podręcznika, ale ubezpieczyciele wcale nie zatrzaskują drzwi przed ludźmi, którzy leczą się latami. Cała sztuka tkwi w tym, jak wypełnisz ankietę medyczną i co potem wyląduje w twoim OWU. No i właśnie o tym chcę dziś pogadać, konkretnie.

Czy w ogóle dostanę polisę, skoro choruję?

Dostaniesz, tak. Tylko że rzadko będzie to dokładnie ta sama umowa, jaką dostaje 30-latek bez żadnej historii leczenia. Najczęściej choroba przewlekła ląduje w tzw. umowie dodatkowej, którą dopina się do polisy podstawowej, a ubezpieczyciel ocenia ryzyko indywidualnie. I tu pierwsza ważna rzecz: każde towarzystwo definiuje „chorobę przewlekłą” trochę po swojemu. Generali na przykład opisuje ją jako schorzenie o „długotrwałym, stałym albo nawracającym występowaniu objawów”, zdiagnozowane w ciągu 24 miesięcy przed zawarciem umowy. U innego ubezpieczyciela to okno może być zupełnie inne. No i dlatego dwie pozornie identyczne oferty potrafią potraktować twoją cukrzycę kompletnie inaczej.

W praktyce jest tak, że im stabilniejsza choroba, tym łatwiej. Dobrze kontrolowane nadciśnienie, z aktualnymi wynikami, to zupełnie inna rozmowa niż schorzenie świeżo zdiagnozowane, z powikłaniami i częstymi pobytami w szpitalu. Ubezpieczyciel patrzy na ryzyko, nie na samą etykietkę diagnozy.

O co tak naprawdę pyta ta ankieta medyczna?

I tu zaczyna się część, której naprawdę nie wolno olać. Bo ankieta to nie jest formalność do odhaczenia długopisem na kolanie. Zwykle towarzystwo pyta o choroby rozpoznane i leczenie z ostatnich pięciu lat, o wzrost i wagę, o wykonywany zawód, a do tego używki, czyli palenie i alkohol. Pojawiają się też pytania o konkretne, poważne schorzenia, w stylu „czy nie rozpoznano u Pana/i” zawału, wad serca, cukrzycy, nowotworu, udaru. Bywa też pytanie, czy ktoś „nie był(a) hospitalizowany(a) przez okres dłuższy niż 30 dni” w ostatnim roku.

No i właśnie — tu pada zdanie, które warto sobie wydrukować i przykleić do lodówki. Jak ostrzega serwis Rankomat, „Informacji dotyczących stanu zdrowia nie należy ukrywać – przy zgłaszaniu roszczenia ubezpieczyciel będzie mieć wgląd w naszą dokumentację medyczną.” To nie jest pusty straszak, naprawdę. Przy wypłacie, a zwłaszcza tej dla bliskich po śmierci ubezpieczonego, towarzystwo sięga po historię leczenia z NFZ i od lekarzy. I wszystko, co przemilczałeś, wyjdzie. W wielu przypadkach po prostu wyjdzie.

Co grozi za zatajenie choroby?

Najgorszy możliwy scenariusz jest brutalnie prosty: rodzina zostaje z niczym. Podstawą jest tu art. 815 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „ubezpieczający ma obowiązek podać ubezpieczycielowi do wiadomości wszystkie znane sobie okoliczności, o które był pytany w formularzu”. A złamanie tego obowiązku daje towarzystwu naprawdę mocne karty — może „odmówić wypłaty świadczenia w całości” albo „odstąpić od umowy ubezpieczenia w całości”. Czyli płaciłeś składki latami, a w tym jednym kluczowym momencie zostaje ci w ręku kwit z odmową.

Zwróć przy tym uwagę na jedną rzecz, którą wielu agentów jakoś pomija. Otóż obowiązek dotyczy okoliczności, „o które był pytany”. Czyli jeśli ubezpieczyciel o coś nie zapytał, trudno mu potem zarzucać, że to zataiłeś. To nie znaczy, że masz kombinować — chodzi raczej o to, żebyś odpowiadał uczciwie i pełnie na to, co faktycznie jest w ankiecie, a nie zgadywał, co jeszcze „wypadałoby” dopisać od siebie.

Polisa bez ankiety to nie wolna amerykanka

Część ofert kusi hasłem „bez badań i bez ankiety”. Wygodne, owszem, ale od razu rodzi się pytanie: co się dzieje, gdy ktoś chorował, a nikt go o to po prostu nie zapytał? I tutaj robi się ciekawie, bo stanowisko Rzecznika Finansowego sporo zmienia. Rzecznik wskazuje, że to ubezpieczyciel „powinien przeprowadzić wywiad zdrowotny (np. ankieta medyczna)”, a nie zbierać same podpisy pod oświadczeniem. Jak to ujęto: „Samo oświadczenie ubezpieczonego o tym, że wcześniej nie chorował na wymienione w oświadczeniu choroby przewlekłe, nie załatwia sprawy”.

Mówiąc po ludzku: jeśli towarzystwo samo zrezygnowało z dokładnego wypytania o zdrowie, to potem trudniej mu się wykręcić od wypłaty argumentem o zatajeniu. Ciężar starannego sprawdzenia ryzyka spoczywa na profesjonaliście, czyli na ubezpieczycielu. I to dobra wiadomość dla osób przewlekle chorych — choć, uczciwie mówiąc, lepiej nie budować na tym całej strategii. Bezpieczniej mieć ofertę, która pyta wprost, i po prostu odpowiedzieć zgodnie z prawdą.

Jest taka rzecz jak przedawnienie zarzutu

To, moim zdaniem, najbardziej niedoceniany zapis w całym Kodeksie cywilnym, jeśli mówimy o polisach. Art. 834 KC daje ubezpieczonemu naprawdę istotny parasol. W skrócie: jeżeli zdarzenie ubezpieczeniowe nastąpi po upływie trzech lat od zawarcia umowy na życie, to towarzystwo nie może już podnosić zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano nieprawdziwe informacje — w tym że zatajono chorobę. Umowa może ten termin skrócić, ale wydłużyć już nie.

Co to oznacza w praktyce? No to, że im dłużej polisa „żyje”, tym mocniejsza staje się twoja pozycja. Po trzech latach ewentualne potknięcie w ankiecie przestaje być orężem ubezpieczyciela. Tylko… nie traktuj tego jako zachęty do mówienia nieprawdy — bo przez pierwsze trzy lata ryzyko jest realne i całkowicie po twojej stronie — a raczej jako element, który warto rozumieć, gdy oceniasz, czy dawno założona polisa ojca albo matki jest pewna.

Ile to realnie kosztuje i co z tą karencją?

To policzmy na chłodno. Rozszerzenie ochrony o choroby przewlekłe to zwykle dodatek do składki podstawowej, najczęściej rzędu od 30 zł do 150 zł miesięcznie — choć to mocno orientacyjne widełki, bo ostateczna cena zależy od wieku, stanu zdrowia, wybranej sumy ubezpieczenia, zakresu schorzeń i zawodu. Czyli im więcej czynników ryzyka, tym wyżej wędruje składka. A czasem zamiast podwyżki ubezpieczyciel po prostu wyłączy dane schorzenie z ochrony i to też trzeba wyłapać w OWU.

• Karencja, czyli okres między startem umowy a faktycznym rozpoczęciem ochrony w danym zakresie, potrafi trwać od 1 do 24 miesięcy w zależności od zdarzenia. To takie zabezpieczenie towarzystwa przed kupowaniem polisy „pod” świeżą diagnozę.
• Wyłączenia odpowiedzialności bywają naprawdę szerokie — od niezgłoszenia choroby w ankiecie, przez wady wrodzone, po sporty wysokiego ryzyka, jak „sporty motorowe, wspinaczka górska”, czy przebywanie na terenach objętych działaniami wojennymi.
• Przy zgłoszeniu roszczenia przyda ci się komplet papierów: dane, numer polisy i dokumenty poświadczające stan zdrowia, na przykład wyniki badań czy wypis ze szpitala.

Na co patrzeć, zanim podpiszesz?

Zanim złożysz podpis, przeczytaj definicję choroby przewlekłej w konkretnym OWU, a nie w ulotce — bo to ona, a nie hasło z reklamy, zdecyduje, czy twoja diagnoza w ogóle łapie się pod ochronę. Sprawdź długość karencji dla świadczeń, które cię realnie interesują. Zobacz listę wyłączeń i policz, ile zostaje z obiecywanej sumy, gdy odejmiesz to, czego towarzystwo nie obejmie. No i porównaj minimum dwie–trzy oferty, bo różnice w podejściu do tej samej choroby bywają naprawdę spore.

I na koniec uczciwie: to tekst informacyjny, nie żadna oferta ani porada ubezpieczeniowa. Twoja sytuacja zdrowotna jest indywidualna, więc zanim zdecydujesz, porównaj warunki kilku towarzystw i — jeśli coś jest niejasne — skonsultuj się z agentem albo doradcą. A jeśli już masz polisę i dostałeś odmowę wypłaty, którą uważasz za niesłuszną, to pamiętaj, że po drugiej stronie nie jesteś sam — pomóc może Rzecznik Finansowy. Pytanie, które warto sobie zadać już dziś, jest w sumie proste: czy twoja obecna umowa naprawdę obejmuje to, na co chorujesz, czy tylko ładnie wygląda na okładce?